Η Γαλλία επιβάλλει στα σούπερ μάρκετ να διαθέτουν τα αδιάθετα τρόφιμα σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες
Η σπατάλη τροφίμων αποτελεί πλέον ένα από τα πιο σοβαρά περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα στην Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες χώρες προσπαθούν να βρουν λύσεις, όμως η Γαλλία έχει καταφέρει να ξεχωρίσει εφαρμόζοντας μια πρωτοποριακή νομοθεσία.
Από το 2016, η χώρα υποχρεώνει τα μεγάλα σούπερ μάρκετ να μην πετούν τρόφιμα που είναι ακόμη ασφαλή για κατανάλωση. Αντίθετα, τα προϊόντα αυτά πρέπει να δίνονται σε κοινωνικούς φορείς, ΜΚΟ και δομές αλληλεγγύης. Μάλιστα, η μη συμμόρφωση συνοδεύεται από πρόστιμα και κυρώσεις, γεγονός που καθιστά το μέτρο ιδιαίτερα αποτελεσματικό.
Η σπατάλη τροφίμων στην Ευρώπη σε αριθμούς
Το μέγεθος του προβλήματος είναι τεράστιο:
- Πάνω από 58 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων πετιούνται κάθε χρόνο στην Ευρώπη
- Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 130 κιλά ανά άτομο ετησίως
- Περισσότερο από το 50% της σπατάλης προέρχεται από τα νοικοκυριά
Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις, αλλά και τις καθημερινές μας συνήθειες.
Η Ελλάδα στις πρώτες θέσεις σπατάλης τροφίμων
Η εικόνα στην Ελλάδα είναι ακόμη πιο ανησυχητική. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία:
- Κάθε Έλληνας πετά περίπου 201 κιλά τροφίμων τον χρόνο
- Η χώρα βρίσκεται στις 3 πρώτες θέσεις της ΕΕ
- Μεγάλο μέρος της σπατάλης προέρχεται από τα νοικοκυριά, αλλά και από την εστίαση και την παραγωγή
Το γεγονός αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για πιο αυστηρά μέτρα και αλλαγή νοοτροπίας.
Πώς λειτουργεί ο νόμος στη Γαλλία
Στην πράξη, τα σούπερ μάρκετ:
- Υποχρεώνονται να συνεργάζονται με κοινωνικές οργανώσεις
- Δεν επιτρέπεται να καταστρέφουν ή αλλοιώνουν τρόφιμα σκόπιμα
- Διαθέτουν τα προϊόντα που δεν πωλούνται αλλά είναι ασφαλή για κατανάλωση
Το αποτέλεσμα είναι διπλό:
Μείωση αποβλήτων τροφίμων
Στήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων
Το παράδειγμα της Γαλλίας και οι άλλες χώρες
Η επιτυχία της Γαλλίας ενέπνευσε και άλλες χώρες:
- Η Ιταλία προτιμά φορολογικά κίνητρα για δωρεές
- Το Βέλγιο και η Τσεχία εφαρμόζουν κανονισμούς ενθάρρυνσης διάθεσης τροφίμων
Παρότι τα μοντέλα διαφέρουν, ο κοινός στόχος είναι ένας:
Λιγότερα σκουπίδια, περισσότερη αξιοποίηση τροφίμων
Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη υποχρεωτική νομοθεσία όπως στη Γαλλία. Ωστόσο:
- Υπάρχουν κίνητρα για δωρεές τροφίμων
- Δραστηριοποιούνται οργανώσεις που συλλέγουν πλεονάσματα
- Οι συνεργασίες βασίζονται κυρίως στην εθελοντική συμμετοχή επιχειρήσεων
Αυτό σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από την καλή θέληση και την κοινωνική ευθύνη.
Γιατί η σπατάλη τροφίμων είναι και κοινωνικό ζήτημα
Η σπατάλη τροφίμων δεν είναι μόνο θέμα οικονομίας ή περιβάλλοντος. Είναι και θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης.
Σε μια εποχή όπου εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη δεν έχουν πρόσβαση σε επαρκή διατροφή, η αξιοποίηση των τροφίμων που περισσεύουν μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της επισιτιστικής ανασφάλειας.
Οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως το 2030
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ξεκάθαρους στόχους:
- Μείωση σπατάλης τροφίμων κατά 30% στο λιανεμπόριο και την κατανάλωση
- Προώθηση πιο βιώσιμων πρακτικών διαχείρισης τροφίμων
Συμπέρασμα
Η αντιμετώπιση της σπατάλης τροφίμων απαιτεί συντονισμένη δράση από όλους:
- Κράτος
- Επιχειρήσεις
- Καταναλωτές
Το παράδειγμα της Γαλλίας δείχνει ότι η νομοθεσία μπορεί να αλλάξει συμπεριφορές. Το ερώτημα είναι αν και πότε η Ελλάδα θα ακολουθήσει μια πιο αυστηρή και αποτελεσματική προσέγγιση.
