Η δυνατότητα εξόδου στη σύνταξη σε μικρότερη ηλικία αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους χιλιάδων ασφαλισμένων, και σε αυτό το πλαίσιο τα λεγόμενα «πλασματικά έτη» παίζουν καθοριστικό ρόλο. Μέσω αυτών, πολλοί εργαζόμενοι μπορούν να μειώσουν το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης ακόμη και κατά 5 έως 7 χρόνια, σε σχέση με τα γενικά ισχύοντα όρια.
Τα πλασματικά έτη δίνουν τη δυνατότητα είτε να συμπληρωθεί ο συνολικός απαιτούμενος χρόνος ασφάλισης είτε να «κλειδώσει» νωρίτερα το συνταξιοδοτικό δικαίωμα, ειδικά για όσους είχαν ασφάλιση πριν το 1993. Οι παλαιοί ασφαλισμένοι μπορούν να δουν το όριο ηλικίας να μειώνεται έως και 7 χρόνια, ενώ για τους νεότερους (μετά το 1993) η μείωση φτάνει έως τα 5 χρόνια.
Πώς λειτουργούν τα πλασματικά έτη
Τα πλασματικά έτη είναι χρόνοι που δεν έχουν διανυθεί με πραγματική εργασία, αλλά μπορούν να αναγνωριστούν και να προσμετρηθούν για τη σύνταξη. Σε αυτούς περιλαμβάνονται:
- στρατιωτική θητεία
- σπουδές
- χρόνος ανεργίας ή ασθένειας
- γονικές άδειες και χρόνος τέκνων
- κενά ασφάλισης
Η αξιοποίησή τους είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μπορούν να «ξεκλειδώσουν» ευνοϊκότερες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης που ίσχυαν σε παλαιότερα έτη, όπως έως το 2012.
Παραδείγματα που κάνουν τη διαφορά
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά μητέρα ασφαλισμένη πριν το 1993 στο ΙΚΑ, η οποία δεν συμπληρώνει τις απαιτούμενες 5.500 ημέρες ασφάλισης. Χωρίς τα πλασματικά έτη, θα οδηγηθεί σε σύνταξη στα 67. Με την αναγνώριση όμως περίπου 400 ημερών από επιτρεπόμενες κατηγορίες (όπως ανεργία ή σπουδές), μπορεί να θεμελιώσει δικαίωμα πολύ νωρίτερα και να συνταξιοδοτηθεί ακόμη και 7 χρόνια πριν.
Αντίστοιχα, για τους νέους ασφαλισμένους μετά το 1993, τα πλασματικά έτη αξιοποιούνται κυρίως για τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης. Έτσι, αντί για έξοδο στα 67, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν στα 62, επιτυγχάνοντας μια σημαντική χρονική «εξοικονόμηση».
Το κόστος εξαγοράς ανεβαίνει
Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η εξαγορά των πλασματικών ετών γίνεται ολοένα και πιο ακριβή. Από το 2020 έως το 2026:
Προτεινόμενα
- το κόστος για μισθωτούς αυξήθηκε κατά περίπου 648 ευρώ ανά έτος
- για ελεύθερους επαγγελματίες κατά περίπου 240 ευρώ ανά έτος
Οι αυξήσεις αυτές συνδέονται άμεσα με την άνοδο του κατώτατου μισθού και των ασφαλιστικών εισφορών. Αντίστοιχα, επιβαρύνσεις υπάρχουν και για τους δημοσίους υπαλλήλους, καθώς οι μισθολογικές αυξήσεις μεταφέρονται και στο κόστος εξαγοράς.
Γι’ αυτόν τον λόγο, οι ειδικοί συμβουλεύουν ότι η αίτηση για αναγνώριση συμφέρει να γίνεται το συντομότερο δυνατό, καθώς «κλειδώνει» το κόστος με βάση τα ισχύοντα δεδομένα της στιγμής.
Δημόσιος και ιδιωτικός τομέας: Τι ισχύει
Στο Δημόσιο, οι ασφαλισμένοι μπορούν να αναγνωρίσουν συνολικά έως και 12 έτη (συμπεριλαμβανομένων των ετών λόγω τέκνων). Καθοριστικός παράγοντας είναι η συμπλήρωση της 25ετίας έως το 2012, που αποτελεί «κλειδί» για θεμελίωση δικαιώματος.
Στον ιδιωτικό τομέα και στους αυτοαπασχολούμενους, τα πλασματικά έτη χρησιμοποιούνται κυρίως για:
- συμπλήρωση 35ετίας έως το 2012
- ή 40ετίας μετά το 2013
Χωρίς αυτά, πολλοί ασφαλισμένοι οδηγούνται αναγκαστικά σε σύνταξη στα 67 έτη.
Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
Κερδισμένοι είναι όσοι αξιοποιούν τα πλασματικά έτη για να «κλειδώσουν» προϋποθέσεις πριν τις αλλαγές των τελευταίων ετών, πετυχαίνοντας έξοδο ακόμη και πριν τα 62.
Χαμένοι θεωρούνται όσοι έχουν ήδη φτάσει τα 62 έτη μετά το 2022 χωρίς να έχουν συμπληρώσει τα απαιτούμενα έτη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα πλασματικά έτη δεν μειώνουν το όριο ηλικίας, αλλά απλώς βοηθούν στην αποφυγή της σύνταξης στα 67.
Ένα πολύτιμο εργαλείο για τη σύνταξη
Τα πλασματικά έτη αποτελούν σήμερα ένα από τα σημαντικότερα «εργαλεία» σχεδιασμού της συνταξιοδότησης. Με σωστή ενημέρωση και έγκαιρες κινήσεις, μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια καθυστερημένη έξοδο και μια πιο ευνοϊκή συνταξιοδότηση.
Ωστόσο, κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και απαιτεί προσεκτική μελέτη, καθώς οι επιλογές που θα γίνουν σήμερα επηρεάζουν άμεσα το μέλλον των ασφαλισμένων.
