Η διαφορά μεταξύ μεικτών και καθαρών αποδοχών αποτελεί μια από τις πιο παρεξηγημένες πτυχές της εργασιακής σχέσης στην Ελλάδα. Για κάθε εργαζόμενο, η κατανόηση των κρατήσεων είναι θεμελιώδης για τον προγραμματισμό του προϋπολογισμού. Οι κρατήσεις χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες — εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και φόρους.
Τι είναι οι μεικτές αποδοχές
Οι μεικτές αποδοχές είναι το συνολικό ποσό που αναγράφεται στη σύμβαση πριν από οποιαδήποτε κράτηση. Περιλαμβάνουν τον βασικό μισθό, τα επιδόματα, τις υπερωρίες και κάθε άλλη χρηματική παροχή.
Στις μεικτές προσμετρώνται και άλλες παροχές σε χρήμα — μπόνους παραγωγικότητας, διοικητικά επιδόματα, οικονομική ενίσχυση. Δεν περιλαμβάνουν παροχές σε είδος (αυτοκίνητο, κινητό) που έχουν διαφορετικό φορολογικό καθεστώς.
Οι εισφορές ΕΦΚΑ
Από τον Ιούλιο του 2020 ισχύει η μειωμένη εργατική εισφορά 13,87%, μετά από τις διατάξεις των Νόμων 4670/2020 και επόμενων. Η εισφορά αυτή κατευθύνεται προς το ΕΦΚΑ για κύρια σύνταξη, υγειονομική περίθαλψη και ανεργία.
Η εργοδοτική εισφορά ανέρχεται σε 22,29% και βαρύνει τον εργοδότη — όχι τον εργαζόμενο. Έτσι το συνολικό κόστος εργασίας για τον εργοδότη είναι περίπου 36% πάνω από τις μεικτές αποδοχές.
Για ορισμένα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, οι εισφορές διαφοροποιούνται. Στελέχη της δημόσιας διοίκησης επισημαίνουν ότι η ακριβής σύνθεση των κρατήσεων εξαρτάται από τη συγκεκριμένη ασφαλιστική κατηγορία.
Πώς υπολογίζεται ο φόρος εισοδήματος
Ο φόρος εισοδήματος εφαρμόζεται μετά την αφαίρεση των εισφορών ΕΦΚΑ. Η κλιμακωτή κλίμακα για το 2024-2025 ξεκινάει από 9% για ποσά έως 10.000€ και φτάνει το 44% για εισοδήματα άνω των 40.000€.
Η μηνιαία παρακράτηση γίνεται με βάση εκτίμηση του ετήσιου εισοδήματος. Στην ετήσια φορολογική δήλωση γίνεται η τελική εκκαθάριση με αντίστοιχο επιστροφή ή πληρωμή.
Εισφορά αλληλεγγύης
Προτεινόμενα
Από το 2021 η εισφορά αλληλεγγύης καταργήθηκε για τον ιδιωτικό τομέα. Παραμένει σε ισχύ μόνο για συντάξεις άνω των 1.400€ και για στελέχη του δημοσίου τομέα σε ορισμένες περιπτώσεις.
Φοροτεχνικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η μερική κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης μείωσε τη συνολική φορολογική επιβάρυνση των μισθωτών κατά 1-2 ποσοστιαίες μονάδες, κυρίως στα μεσαία εισοδήματα.
Παράδειγμα υπολογισμού
Για μεικτό μισθό 1.500€ μηνιαίως, η εργατική εισφορά είναι 208,05€. Οι αποδοχές μετά τις εισφορές διαμορφώνονται στα 1.291,95€, στα οποία υπολογίζεται ο φόρος εισοδήματος.
Σε ετήσια βάση, με μεικτές αποδοχές 21.000€ (14 μήνες x 1.500€), ο φόρος ανέρχεται περίπου σε 2.100€. Οι τελικές καθαρές αποδοχές διαμορφώνονται γύρω στα 15.300€ ετησίως ή 1.090€ μηνιαίως.
Παροχές που μειώνουν τον φόρο
Συγκεκριμένες δαπάνες μειώνουν τον τελικό φόρο. Η μείωση φόρου για μισθωτούς ξεκινάει από 777€ και προσαρμόζεται ανάλογα με τα τέκνα. Ένα τέκνο προσθέτει 90€, δύο τέκνα 220€, τρία τέκνα 440€.
Ιατρικές δαπάνες, ασφάλιστρα ζωής και υγείας, διατροφές διαζευγμένων και δάνεια στεγαστικά πρώτης κατοικίας προσφέρουν επιπλέον φορολογικές ελαφρύνσεις. Λογιστές και σύμβουλοι τονίζουν ότι η τεκμηριωμένη συλλογή αποδείξεων καθ’ όλο το έτος μπορεί να μειώσει τον φόρο σημαντικά.
Τι να προσέξετε στον επόμενο μισθό
Η ηλεκτρονική απόδειξη μισθοδοσίας πρέπει να περιλαμβάνει αναλυτικά κάθε κράτηση. Παρατηρητές των εργασιακών σχέσεων υπογραμμίζουν ότι κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα ελέγχου των ποσών που παρακρατούνται.
Σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ της απόδειξης και των βεβαιώσεων του ΕΦΚΑ, ο εργαζόμενος μπορεί να καταθέσει καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας. Εργατολόγοι με εμπειρία σε θέματα μισθοδοσίας εκτιμούν ότι παρόμοιες ασυμφωνίες είναι πιο συχνές απ’ ό,τι φαίνεται.
