Νέο Κληρονομικό Δίκαιο: Οι αλλαγές που φέρνουν ανατροπές σε σπίτια και περιουσίες
Μετά από πολλές δεκαετίες, το Κληρονομικό Δίκαιο στην Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη αναμόρφωση. Οι προτεινόμενες αλλαγές επιχειρούν να αντιμετωπίσουν σύγχρονα προβλήματα, όπως οι χιλιάδες αποποιήσεις κληρονομιών, τα ακίνητα που παραμένουν αναξιοποίητα και οι οικογενειακές διαμάχες γύρω από περιουσίες.
Στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι οι κληρονομιές να μπορούν να αξιοποιούνται πιο εύκολα, ενώ παράλληλα να περιοριστούν φαινόμενα όπως τα λεγόμενα «αδελφομοίρια», δηλαδή τα ακίνητα που περνούν σε πολλούς συνιδιοκτήτες και τελικά μένουν εγκαταλελειμμένα.
Κληρονομικές συμβάσεις: Νέα δυνατότητα πριν από τον θάνατο
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων, ενός θεσμού που μέχρι σήμερα δεν υπήρχε στην ελληνική νομοθεσία.
Με το νέο πλαίσιο, ένας άνθρωπος θα μπορεί όσο βρίσκεται εν ζωή να συμφωνεί με τους μελλοντικούς κληρονόμους του για τον τρόπο με τον οποίο θα μοιραστεί η περιουσία του.
Για παράδειγμα, ένας γονέας θα μπορεί να συμφωνήσει ότι:
- ένα παιδί θα λάβει μια επιχείρηση,
- άλλο παιδί θα πάρει ακίνητα,
- κάποιος άλλος συγγενής θα λάβει χρηματικό ποσό.
Η βασική διαφορά είναι ότι στις κληρονομικές συμβάσεις δεν θα εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο η γνωστή νόμιμη μοίρα, δηλαδή το υποχρεωτικό ποσοστό που σήμερα προστατεύει συγκεκριμένους συγγενείς.
Τέλος στα «αδελφομοίρια»: Τα ακίνητα δεν θα μοιράζονται υποχρεωτικά εξ αδιαιρέτου
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στις ελληνικές οικογένειες είναι η δημιουργία περιουσιών εξ αδιαιρέτου, όπου πολλοί κληρονόμοι έχουν ποσοστά στο ίδιο ακίνητο.
Αυτό συχνά οδηγεί σε αδιέξοδο, καθώς οι συνιδιοκτήτες δεν μπορούν να συμφωνήσουν για πώληση, αξιοποίηση ή ανακαίνιση του ακινήτου.
Με τις νέες ρυθμίσεις προβλέπεται διαφορετική προσέγγιση:
Ένας κληρονόμος μπορεί να λαμβάνει το ακίνητο και οι υπόλοιποι να αποζημιώνονται με χρήματα ή με άλλο περιουσιακό στοιχείο.
Έτσι περιορίζεται η δημιουργία μικρών ποσοστών ιδιοκτησίας που πολλές φορές κάνουν ένα ακίνητο πρακτικά μη αξιοποιήσιμο.
Αλλάζει το ποσοστό κληρονομιάς για τους συζύγους
Σημαντική αλλαγή αφορά και τους συζύγους που κληρονομούν μαζί με παιδιά.
Σήμερα ο επιζών σύζυγος λαμβάνει μικρότερο ποσοστό, ενώ με τις νέες προβλέψεις το ποσοστό του αυξάνεται στο 33% της κληρονομιάς.
Αυτό σημαίνει ότι το μερίδιο των παιδιών μειώνεται αντίστοιχα, με στόχο να ενισχυθεί η προστασία του ανθρώπου που μένει πίσω.
Προστασία για τους συντρόφους χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης
Νέα δεδομένα δημιουργούνται και για τα ζευγάρια που ζουν μαζί χωρίς επίσημη νομική σχέση.
Προβλέπεται ότι ο σύντροφος που παραμένει στη ζωή μπορεί να έχει δικαίωμα παραμονής στην κοινή κατοικία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ακόμη και αν δεν υπήρχε γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης.
Προτεινόμενα
Παράλληλα, σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν παιδιά ή άλλοι συγγενείς, μπορεί να προβλέπεται μεγαλύτερη προστασία για τον άνθρωπο που μοιραζόταν τη ζωή του με τον θανόντα.
Αλλαγές στις ιδιόγραφες διαθήκες και έλεγχος γνησιότητας
Οι χειρόγραφες διαθήκες συνεχίζουν να ισχύουν, όμως αλλάζουν οι διαδικασίες ελέγχου τους.
Στόχος είναι να περιοριστούν τα περιστατικά πλαστών διαθηκών, ειδικά όταν ένα έγγραφο εμφανίζεται μετά τον θάνατο κάποιου από συγγενικά πρόσωπα.
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις θα απαιτείται έλεγχος γνησιότητας μέσω διαδικασίας που θα περιλαμβάνει μαρτυρίες και πραγματογνωμοσύνες.
Ο έλεγχος αυτός αναμένεται να γίνεται μέσω συμβολαιογράφου και όχι αποκλειστικά μέσω δικαστηρίου.
Κληρονομιά με χρέη: Τι αλλάζει για τους κληρονόμους
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που οδηγούν πολλούς πολίτες σε αποποίηση κληρονομιάς είναι ο φόβος των χρεών.
Με το νέο πλαίσιο προβλέπεται ότι ο κληρονόμος θα μπορεί να αποδεχθεί την κληρονομιά χωρίς να κινδυνεύει η προσωπική του περιουσία.
Η ευθύνη του για τα χρέη του θανόντος θα περιορίζεται μέχρι το ύψος της αξίας της κληρονομιάς που απέκτησε.
Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται ο φόβος ότι κάποιος μπορεί να κληρονομήσει χρέη μεγαλύτερα από την περιουσία που αφήνει πίσω ο αποθανών.
Πώληση ακινήτου με δικαίωμα παραμονής σε αυτό
Μια ακόμη σημαντική πρόβλεψη αφορά τους ηλικιωμένους ιδιοκτήτες ακινήτων.
Θα μπορούν να πωλούν το σπίτι τους ή το εξοχικό τους, να λαμβάνουν τα χρήματα και παράλληλα να συμφωνούν με τον νέο ιδιοκτήτη ότι θα συνεχίσουν να μένουν εκεί για όσο ζουν.
Η λύση αυτή μπορεί να δώσει οικονομική ασφάλεια σε ανθρώπους που χρειάζονται ρευστότητα χωρίς να εγκαταλείψουν το σπίτι τους.
Περισσότερη ευελιξία στη διανομή περιουσίας
Οι νέες αλλαγές στο Κληρονομικό Δίκαιο επιχειρούν να δώσουν μεγαλύτερη ελευθερία στους πολίτες ώστε να οργανώνουν την περιουσία τους με βάση τις πραγματικές ανάγκες της οικογένειάς τους.
Παράλληλα, προβλέπονται ρυθμίσεις και για ανθρώπους που φροντίζουν ηλικιωμένους συγγενείς, ώστε σε ορισμένες περιπτώσεις να μπορούν να έχουν αναγνώριση στη διαδοχή.
Τι σημαίνουν τελικά οι αλλαγές στις κληρονομιές
Οι προτεινόμενες αλλαγές αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών στο ελληνικό σύστημα κληρονομικής διαδοχής.
Με λιγότερα ακίνητα σε κατάσταση αδιεξόδου, περισσότερη προστασία για συζύγους και συντρόφους και νέους τρόπους διαχείρισης περιουσίας, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να προσαρμόσει την κληρονομιά στις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας.
